१ आनी ० मधलें मनशाजिणें
शून्याचें (०) अविषकार जेदनां आऱ्यभटान केलें तेदनां संसारान कांय वर्सां थावन पाळून आयिल्ल्या लेका-प्रकाराक नवें आयाम लाभलें. नवे अर्थ लाभले. शून्याक कांय मोल ना म्हणतेल्यांक विज्मीत कर्चेपरीं केलें जेदनां हें शून्य एका अंक्याच्या (दाकल्याक: (५) उज्व्याक बसलें तेदनां ताचें मोल धा वांट्यांनी चडता (५०). जेदनां दोन शून्य एका अंक्याच्या उज्व्याक बसलें तेदनां ताचें मोल शेंबोर वांट्यांनी चडता (५००). मनशान अविषकार केल्लें कंप्यूटर सयत आज मनशाजिण्येचेर स्व-अवलोकन करुंक प्रेरीत कर्ता. आज त्याच कंप्यूटरान इतली प्रगती जोडल्या पूण कंप्यूटराचें डेटा (माहेत) कंप्यूटराच्या मेमोरिंत (हार्ड डिसक/मीडिया) आसचीच ह्या एका वा शून्याच्या लेकांत. (बैनरी)
हें तांत्रीक गिन्यानाचें उतर जालें तर आमी तात्वीक उत्रांनी समजुयां; शून्य वा रितेंपणाविश्यांत चायनीस तात्वशास्त्री लावो त्सूच्या उत्रांनी सांगचें तर;
आमी गाडिये रोदाचे दांडे सुंदरायतांव (Decorate), पूण गाडी चलाशें कर्चें रोदाच्या मधें आसच्या बुराकान (शून्यान)
आमी मात्येक रूप दीवन बुडकुलो कर्तांव, पूण आमकां जाय आसचें कितेंय, धदून (भर्न) घेंवचें भितर आसच्या खालिपणान (शून्यान).
आमीं आसच्या संग्तिंचेर वावुर्तांव, पूण ना आसच्यो संग्ती वापर्तांव.
हो कांय तात्वीक नियाळ जालो तर सोंप्या उत्रांनी समजुयां. मनशा जिण्येंत सयत मनशाची कर्नी मनशाच्या चिंत्पातेकीद; ज्यें बरें म्हण चिंता तेंच तो कर्ता. पूण हरेकलो बरें म्हण चिंता तें एक सार्कें आसाना. देकून समाजीक अनीत, आनी लडाय/झुजां मनशाक मनशाचो, समाजेक समाजेचो, देशाक देश दुस्मान कसो लाग्ता. बरें (१) तर खोटें ०). देकून समेस्तां आमीं आमकां (१) म्हण लेक्तांव तशेंच हेरांक (०) म्हण लेक्तांव. आनी समाजीक असमतोलनाचें बुन्यादी चिंतप तेंच.
हांव मनशासंयबाचेर न्हय, मनशाच्या मुळाव्या चिंत्पाचेर आटोव करुंक आशेतां एका मुळाव्या सवालांत. इतिहासाचीं पानां पर्तुंचीं नाका, फकत थोड्या वर्सांक पाटीं गेल्यांव तर अख्खो संसार भिरांतेन कांपचेपरीं केल्ल्या कोवीड म्हा-पिडेची याद तरयी आमकां आस्तली. तोंडाचेर मासक न्हेसून आमी आमच्या जिवाची भिरांत कर्न जियेतास्ताना आमच्या सेजारी लोकाचेर वा हेरांचेर दुभाव. थंय हांगा मोर्नांची खबर, दिसाच्या चोवीस वोरां आंबुलेन्साची आवाज. रातिच्या निदेंत सयत भिरांतेचीं सपणां. मनशाचें जिणें थीर न्हय. ह्या संसाराक आयिल्ल्या सगळ्यांक एका दिसा वचोंक आसा. कांय एक-दोन दीस पाटीं फुडें पूण आयिल्ल्याक वेचें तें निघंट. पूण ह्या च्यार दिसाच्या जिण्येंत आज मनीस कितलो अबलेशी जाला. अपल्या अबलेसाक लागून मनशापणाचोच संहार कर्न अपल्या इगोच स्याटीसफाय कर्न मर्जेन जियेवंक लागला तें समजुंचें गर्जेचें.
आमचो देस रिसकेर आसा, आमचो धर्म रिसकेर आसा, आमची भास रिसकेर आसा, आमची लिपी रिसकेर आसा, आमची बोली रिसकेर आसा..... आनी ह्या पिसांट चिंत्पाक अंत्य ना. पूण हीं पिसांट चिंत्पां उटवन समाजेंत तुटाफूट कर्तेल्यांक एक चिमटिभर मुळावी गिन्यान ना म्हळ्ळें अडहूक स्त. देशाची भक्त उचार्तेल्यांनी देशाखातीर केल्लें गोंयटांय नांत, धर्माची भक्त उचार्तेल्यांक मुळावी धर्माची समजणी ना, भास-लिपिचो पोकोळ हुसको दाकयतेल्यांनी केल्लें कांय ना वा कर्चेंय कांय ना - फकत रित्या मोडकेक बडवन आवाज उटंवचेपरीं. हांकां भास आनी लिपी मधलो फरक कळीत ना, लिपी आनी बोली मधलो फरक कळीत ना. इतलेंच न्हय, भासेचो वावर कर्तेल्यांची ओळोक सयत हांकां ना. कित्याक म्हळ्यार भास-लिपिचो हुसको दाकंवचे हे वाचिनांत, हांच्या घरांनी कोंकणी ना, हांच्या भुर्ग्यांक कोंकणी येना. थोड्यांक वासचें सोड्यां, तोंडांत सयत उलवंक शिकोंक नांत. हाणीं उलंवचें नाकांत आनी ते पाटोसार बोसोन अपणाक अपूण राय म्हण समजुंक लागल्यात. हांचेर भिर्मोत मात पाव्येत आनी तांतांच्या देवालागीं असल्यांची भृषट जाल्ली मत सार्की करुंक मागणें मात्र कऱ्येत. वाटेर चलोन वेताना मुकल्यान पिशे पेटे घोंक्तात देकून एकलो-दोग त्या पेट्यांनी आसची वाट चुकवन दुस्री वाट विंचता तर हे पिशे पेटे अपणाक अपूण वाग म्हणून पात्येवंक लागल्यात. तर तुमिंच सांगा असल्या पिडेस्तां थावन तीस कासांचें तरयी बरेंपण आशेव्येत?
कोंकणी निरंतरी पयणारी आतां धाव्या वर्साक मेट काडता. आमीं ह्या आदीं उचारल्लेपरीं आमकां वेदिकाऱ्यचेर तितली उर्भा-आसक्त ना. आमीं आमचेयितल्याक आमच्या तांकिचो वावर कर्न आयल्यांव आनी पाटीं-मुकार पळेनास्ताना तो कर्नच वेतेल्यांव. आमचो वावर पळेवन हीं थकल्यांत पूण कर्न आमी थकोंक नांव. आमचो शेवोट सुडाळ आसा; कोंकणिच्या भासेचो समग्र वावर. हांतूं धर्म जांव, बोली/लिपी जांव, प्रांत्य जांव आमकां भादक हाडिना. आमचो इरादो लिपी-लिपी मधें, बोली-बोली मधें सांकव भांदचो. आतां सांकव भांदचो म्हळ्यार सोंफें न्हय, खांबे उभारुंक आसात आनी उभारल्ल्या खांब्याचेर पोक्री चेडे फातर मार्तात, पेटे अपले पांय उकलन म्हेळें कर्तात, कावळे/पार्वे त्या खांब्यांनी बसोन म्हेळें गळयतात पूण ह्या कसल्याय संग्तेंनी काडल्लें मेट पाटीं घेंवचेनांव. कित्याक म्हळ्यार आमी आयिल्लो शेवोट मोडुंक न्हय, बगार जोडुंक. पूण आमची जोड दुडवाची न्हय, मानाची न्हय, पुरसकाराची न्हय म्हण आमच्या अंतरमनांत प्रामाणीक जावन उचारुंक आमकां धयर आसा.
पयणारीक धाव्या वर्साक आनी आशावादी प्रकाशन पंचवीसाव्या वर्साक मेट कडता. देकून आमचो संबरम आमच्या कामांनी. आमचें उलवप आमच्या कामांनी. पयणारी धा वर्साक पांय काडचा संधर्भार आमी धा पुस्तकां (३ प्रिंट, ५ डिजिटल ई-पुस्तकां आनी २ डिजिटल आ(आडियो)-पुस्तकां) दसेंबर १४ तारिकेर लोकार्पण कर्तेल्यांव. तशेंच आशावादी प्रकाशन पंचवीस वर्साक मेट कडताना फुडल्या वर्सा कोंकणिचीं २५ पुस्तकां (कन्नड, नागरी आनी रोमी) लिपियेंत आमी पर्गटतेल्यांव.
कोंकणिंच आमचें मिसांव, कोंकणीच आमचें तेसांव, सर्वांचें बरेंच जांव....
- वल्ली क्वाड्रस
(एक कोंकणी चाकोर)
