[ಭಲಾಯ್ಕಿ] ಭಲಾಯ್ಕಿ ಸಾಂಬಾಳಾ
2. ಖಾಣಾವರ್ವಿಂ ಮೊಟಾಯ್
ಸಾಧಾರ್ಣ್ ಆರ್ಥಿಕ್ ಅನ್ಕೂಲ್ ಬರೆಂ ಆಸೊನ್, ಖಾಣಾಚೊ ತತ್ವಾರ್ ನಾತ್ಲ್ಲ್ಯಾಂ ಥಂಯ್ ಕುಡಿಚಿ ಮೊಟಾಯ್ ವಾಡೊನ್, ಜಡಾಯ್ ಚಡೊನ್ ವೆಚೊ ಏಕ್ ಪ್ರಮುಕ್ ಸಮಸ್ಸೊ. ಗರ್ಜೆಪ್ರಾಸ್ ಚಡ್ ಖಾಣ್ ಖೆಲ್ಲ್ಯಾನ್ ಕುಡಿಂತ್ ಮೊಟಾಯ್ ಚಡೊನ್ ವೆತಾ ಆನಿ ಮೊಟ್ಯಾ ಜಿವಾಚ್ಯಾ ಮ್ಹನ್ಶ್ಯಾಂ ಥಂಯ್ ಭಲಾಯ್ಕೆಕ್ ಲಗ್ತಿ ಜಾಲ್ಲೆ ಜಾಯಿತ್ತೆ ಸಮಸ್ಸೆ ಪಳಂವ್ಕ್ ಮೆಳ್ತಾತ್. ರಗ್ತಾ ದಾಬ್ ಚಡ್ಚೊ ವಾ ಬ್ಲಡ್ ಪ್ರೆಶ್ಶರ್ ಚಡ್ಲ್ಲೊ ಸಮಸ್ಸೊ, ರಗ್ತಾಂತ್ ಸಾಕರ್ ಚಡ್ಲ್ಲೊ ವಾ ಡಯಾಬೇಟಿಸ್ ಸಮಸ್ಸೊ, ಕುಡಿಚೆ ವಿವಿಧ್ ಗಾಂಟಿ ಜರೊನ್ ವೆಚೆಂ, ಕುಡಿಂತ್ ಸುಡ್ಸುಡಾಯ್ ನಾಸ್ಚಿ ಅಸಲೆ ಆನಿ ಹೆರ್ ಸಭಾರ್ ಸಮಸ್ಸೆ ಆಸ್ತಾತ್. ಕುಡಿಚಿ ಮೊಟಾಯ್ ಚಡ್ಚೆಂ ಥೊಡ್ಯಾ ದಿಸಾಂ ವಾ ಮಯ್ನ್ಯಾಂ ಭಿತರ್ ಜಾಯ್ನಾ. ವರ್ಸಾಂಚ್ಯಾ ವರ್ಸಾಂ ಥಾವ್ನ್ ಹಳ್ತಾನ್ ಕುಡಿಂತ್ ಮೊಟಾಯ್ ಚಡಾತ್ತ್ ಆಸ್ತಾ ಆನಿ ತಿ ಚಡೊನ್ ಭಲಾಯ್ಕಿ ಪಾಡ್ ಜಾಂವ್ಚೆ ಗತಿಕ್ ವೆತಾ ಪರ್ಯಾಂತ್ ಜಾಯಿತ್ತೆ ಜಣ್ ತೆ ವಿಶಿಂ ಗುಮಾನ್ ದೀನಾಂತ್. ತಸಲ್ಯಾ ಪಿಡೇಸ್ತ್ ಸ್ಥಿತೆಕ್ ಪಾವ್ಲ್ಲ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಮೊಟಾಯ್ ಉಣಿ ಕರುಂಕ್ ವಿಶೇಸ್ ತ್ರಾಸ್ ಜಾತಾತ್ ಆನಿ ಜಾಯಿತ್ತೆ ಪಾವ್ಟಿಂ ಸಾಧ್ಯ್ಚ್ ಜಾಯ್ನಾ. ತ್ಯಾ ಖಾತಿರ್ ವೆಳಾರ್, ಪ್ರಾಯ್ ಆಜೂನ್ ತರ್ನಿ ಆಸ್ತನಾ ಕುಡಿಚಿ ಮೊಟಾಯ್ ಚಡನಾಶೆಂ ಚತ್ರಾಯ್ ಘೆಂವ್ಚಿ ಬರೆಂ.
ಪ್ರಾಯ್ ತರ್ನಿ ಆಸೊನ್ ಘೊಳೊಂಕ್ ಜಾತನಾ, ಉತರ್ ಪ್ರಾಯೆ ಖಾತಿರ್ ವಾ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಖಾಸ್ ಮನ್ಶ್ಯಾಂಚ್ಯಾ ಫುಢಾರಾ ಖಾತಿರ್ ಮನಿಸ್ ಕಶೆಂ ದುಡು-ಆಸ್ತ್ ಜಮಾವ್ನ್ ದವರ್ತಾತ್ ತಶೆಂ ಚಡ್ತಾವ್ ಜಿವಿಂಚ್ಯಾ ಕುಡಿಂತ್ ಗರ್ಜೆ ಕಾಳಾಕ್ ಮ್ಹಣ್ ಖಾಣ್ ಜಮವ್ನ್ ದವರ್ಚಿ ವೆವಸ್ಥಾ ಆಸಾ. ಖಾತನಾ ಚಡ್ತಿಕ್ ಜಾಲ್ಲೆಂ ಹರ್ ಖಾಣ್ ಆನಿ ಗರ್ಜೆ ಖಾತಿರ್ ಜಮಾವ್ನ್ ದವರ್ಲ್ಲೆಂ ಖಾಣ್ ಕುಡಿಂತ್ ಚರಬ್ ಜಾವ್ನ್ ಮಾತ್ರ್ ಜಮ್ತಾ ಹೆರ್ ರುಪಾರ್ ನ್ಹಂಯ್. ಖೆಲ್ಲೆಂ ಖಾಣ್ ತಣ್-ಭಾತೆಣ್ ಜಾಂವ್, ತಾಂದುಳ್-ನಾತ್ನೊ ಜಾಂವ್ ಕುಡಿಂತ್ ಗರ್ಜೆ ಖಾತಿರ್ ಜಮ್ತನಾ ಚರಬ್ ಜಾವ್ನ್ ಜಮ್ತಾ. ದಾಕ್ಲ್ಯಾಕ್ ತಾಂತಿಯಾಂ ದವರ್ಚೆ ಗಾಂವ್ಟಿ ಕೊಂಬಿಯೆಚ್ಯಾ ತಶೆಂ ಹೆರ್ ಜಾಯಿತ್ತ್ಯಾ ಸುಕ್ಣ್ಯಾಂಚ್ಯಾ ಕುಡಿಂತ್ ತಾಂತಿಯಾಂ ದವರುಂಕ್ ತಿಂ ತಯಾರ್ ಜಾತನಾ ಚರಬ್ ಚಡ್ತಾ. ತಾಂತಿಯಾಂ ದವರ್ಲ್ಲ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ರೊವಾಣೆಕ್ ಬಸ್ಲ್ಲ್ಯಾ ವೆಳಾರ್ ಸುಕ್ಣಿಂ ಖಾಣ್ ಸೊಧುನ್ ವಚನಾಂತ್ ಆನಿ ಕುಡಿಂತ್ ಪಯಿಲ್ಲೆಂಚ್ ಜಮೊನ್ ಆಸ್ಲ್ಲಿ ಚರಬ್ ತಾಂಚ್ಯಾ ಕುಮ್ಕೆಕ್ ಯೆತಾ! ಅಶೆಂಚ್ ಧಗಿಚ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ಮಾತ್ಯೆ ಭಿತರ್ ಲಿಪೊನ್ ಬಸ್ಚ್ಯಾ ಮಾಣ್ಕ್ಯಾಂ ಮಧೆಂಯ್ ಜಾತಾ. ಗರ್ಜೆ ವೆಳಾರ್ ಜಮ್ಲ್ಲಿ ಚರಬ್ ಸಕತ್ ಜಾವ್ನ್ ಬದ್ಲತಾ ಆನಿ ಕುಡಿ ಭಿತಲ್ರ್ಯಾ ಜೈವಿಕ್ ಕಾಮಾಂಕ್ ಪಾವ್ತಾ.
ಪೂಣ್ ಆಮಿ, ಮ್ಹನಿಸ್ ಪರ್ವಾ ನಾಸ್ತಾಂ ಖಾಯಿತ್ತ್ ವೆತಾಂವ್. ಚಡ್ತಿಕ್ ಖಾಣ್ ಪ್ರಕೃತೆಚ್ಯಾ ನಿಯಮಾ ಫರ್ಮಾಣೆ ಆಮ್ಚೆ ಥಂಯ್ಯಿ ಚರಬ್ ಜಾತಾ. ಆಮ್ಕಾಂ ಚರಬ್ ಜಿರಂವ್ಚೆ ಖಾತಿರ್ ರೊವಣೆಕ್ ಬಸ್ಚಿ ವಾ ಮಾಣ್ಕ್ಯಾಂ ಪರಿಂ ಮಾತ್ಯೆ ಭಿತರ್ ಲಿಪೊನ್ ರಾಂವ್ಚಿ ಗರ್ಜ್ ನಾತ್ಲ್ಲ್ಯಾನ್ ಚರಬ್ ಜಿರಂವ್ಚಿ ಪರಿಗತ್ಚ್ ಆಮ್ಕಾಂ ನಾ.
ಮೊಟಾಯೆಚೆಂ ಮಾಪ್:
ಮೊಟಾಯ್ ಫಕತ್ ಚರ್ಬೆಚೆಂ ಖಾಣ್ ಖೆಲ್ಲ್ಯಾವರ್ವಿಂ ಯೆತಾ ಆನಿ ಚರಬ್ ನಾತ್ಲ್ಲೆಂ ಖಾಣ್ ಕಿತ್ಲೆಂ ಖೆಲ್ಯಾರ್ಯಿ ಪರ್ವಾ ನಾ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಚಿಂತಪ್ ಸಾರ್ಕೆಂ ನ್ಹಂಯ್. ಸಕತ್ ಚಡ್ ಉಬ್ಜೊಂವ್ಚೆಂ ಆನಿ ಚರಬ್ ನಾಂಚ್ ಮ್ಹಣ್ಚೆ ತಸಲ್ಯಾ ಶಿತಾಚೊ, ಗೊಂವಾಚೊ ಪ್ರಮಾಣ್ ಗರ್ಜೆಪ್ರಾಸ್ ಚಡ್ ಸೆವ್ಲ್ಯಾರ್ಯಿ ಕುಡಿಂತ್ ತೆಂ ಖಾಣ್ ಚರಬ್ ಜಾವ್ನ್ ಬದ್ಲತಾ. (ಫಕತ್ ತಣ್ ಆನಿ ಫಾಲೊ ಮಾತ್ರ್ ಖಾತೆಲ್ಯಾ ಕಿತ್ಲೆಶ್ಯಾ ರಾನ್ವಟ್ ಮನ್ಜಾತಿಂಚ್ಯಾ ಕುಡಿಚೆರ್ ಚರಬ್ ಆಸ್ತಾ). ಅಶೆಂಚ್ ಸೆವ್ಲ್ಲೆಂ ಖಂಯ್ಚೆಂಯ್ ಖಾಣ್ ಮೀತ್ ಚುಕೊನ್ ಖೆಲ್ಯಾರ್ ಚಡಿತ್ ಖಾಣ್ ಚರಬ್ ಜಾತಾ. ಚರಬ್ ಚಡ್ಲ್ಲೆಪರಿಂ ಆಮ್ಚಿ ಕುಡಿಚಿ ಜಡಾಯ್ ಚಡ್ತಾ.
ಚಡ್ಲ್ಲಿ ಜಡಾಯ್ ಕುಡಿಂತ್ ಚರ್ಬೆಚ್ಯಾ ರುಪಾರ್ ಜಮೊ ಆಸ್ತಾ. ಹಿ ಚರಬ್ ಕುಡಿಂತ್ ನಿರ್ದಿಶ್ಟ್ ಸುವಾತೆಂನಿ ಜಮ್ತಾ. ಸುರ್ವಾತೇರ್ ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಕುಡಿಂತ್ ಕಾತಿಚ್ಯಾ ಪಂದಾ, ಪೊಟಾಚ್ಯಾ ಭಿತರ್ ವಿವಿಧ್ ಭಾಗಾಂಚ್ಯಾ ಭೊಂವ್ತಿಂ ಚರ್ಬೆಚಿಂ ಪದರಾಂ ವಾಡೊನ್ ಯೆತಾತ್. ತ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ಯಿ ಚರಬ್ ಚಡ್ ಜಾಲ್ಯಾರ್ ದಾದ್ಲ್ಯಾಂ ಥಂಯ್ ಚಡ್ ಜಾಲ್ಲಿ ಚರಬ್ ಪೊಟಾಚೆರ್ ಜಮ್ತಾ ಆನಿ ಬಾಯ್ಲಾಂ ಥಂಯ್ ಕುಲ್ಯಾಂಚೆರ್, ಪಾಂಯಾಚ್ಯಾ ಪೊಟ್ರಾಂಚೆರ್ ತಿ ಭೊರೊನ್ ವೆತಾ. ಪೂಣ್ ಥೊಡ್ಯಾಂ ದಾದ್ಲ್ಯಾಂ ಥಂಯ್ ಪೋಟ್ ವಾಡ್ಚೆ ಬದ್ಲಾಕ್ ಬಾಯ್ಲಾಂ ಪರಿಂ ಕುಲ್ಯಾಚೆರ್ ಆನಿ ಬಾಯ್ಲಾಂ ಥಂಯ್ ಪೊಟಾಚೆರ್ ಚರಬ್ ಜಮ್ಯೆತ್ ವಾ ದೋನ್ಯಿ ಕಡೆ ತಿ ಜಮೊನ್ ವಚ್ಯೆತಾ.
ಕಿತೆಂ ಕಾಮ್ ತಶೆಂ ಖಾಣ್:
ಆಮಿ ಕರ್ಚ್ಯಾ ವಾವ್ರಾಕ್ ಆನಿ ಸೆಂವ್ಚ್ಯಾ ಖಾಣಾಕ್ ಶೀದಾ ಸಂಬಂಧ್ ಆಸೊಂಕ್ ಜಾಯ್. ಚಡ್ ಭೊರಾಚೆಂ ಕಾಮ್ ಕರ್ತೆಲ್ಯಾಂಕ್ ಚಡ್ ಸಕತ್ ಆಸ್ಚೆಂ ಖಾಣ್ ಗರ್ಜ್ ವಾ ಚಡ್ ಖಾಣ್ ಗರ್ಜ್. ತರ್ನ್ಯಾ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂಕ್- ಯುವಕ್, ಯುವತೆಂಕ್ ತಾಂಚೆ ವಾಡವಳೆಚ್ಯಾ ವೆಳಾರ್( ಚೆರ್ಕ್ಯಾಂಕ್ 14 ಥಾವ್ನ್ 22 ಆನಿ ಚಲಿಯಾಂಕ್ 12 ಥಾವ್ನ್ 18- ಥೊಡ್ಯಾ ಸಮುದಾಯೆಂನಿ ಮಾತ್ಸೆಂ ಹೆವ್ಸಿನ್-ತೆವ್ಶಿನ್) ಚಡ್ ಖಾಣ್ ಜಾಯ್. ವಾಡವಳೆಚ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಖಾಣಾಚೊ ಪ್ರಮಾಣ್ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಆಖ್ಖ್ಯಾ ದಿಸಾಚ್ಯಾ ವಾವ್ರಾಚೆರ್ ಶೀದಾ ಹೊಂದೊನ್ ಆಸಜೆ.
ಕುಡಿಕ್ ಭೊರ್ ಪಡ್ಚೆಂ ತಸಲೆಂ- ಖೊಂಡ್ಚೆಂ, ಖಾತಾರ್ಚೆಂ, ವಜನ್ ವಾವಾಂವ್ಚೆ ತಸಲೆಂ ಕಾಮ್ ಕರ್ತೆಲ್ಯಾಂಚ್ಯಾ ಕುಡಿಂತ್ ಮೊಟಾಯ್ ಆಸಾನಾ. ತಾಣಿ ಸೆವ್ಲ್ಲೆಂ ಖಾಣ್ ತಾಂಚ್ಯಾ ವಾವ್ರಾ ವೆಳಾರ್ ಖರ್ಚೊನ್ ವೆತಾ.
ದಿಸಾಚೊ ಚಡ್ತಾವ್ ವೇಳ್ ದಫ್ತರಾಂತ್ ಬಸೊನ್ ಕಾಮ್ (sedentory work) ಕರ್ತೆಲ್ಯಾಂಕ್, -- ದಾಕ್ತೆರಾಂಕ್, ವಕೀಲಾಂಕ್, ಯಾಜಕಾಂಕ್ ಚಡ್ ಖಾಣ್ ಗರ್ಜ್ ಆಸಾನಾ. ಫುಣ್ ಜಾಯಿತ್ತೆ ಬಸೊನ್ ಕಾಮ್ ಕರ್ತೆಲೆ ಆನಿ ಕುಡಿಕ್ ಕಸಲೊಯ್ ಭೊರ್ ದೀನಾತ್ಲ್ಲೆ ಚಡ್ ಖಾತಾತ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್ ಚಡ್ತಾವ್ ಅಸಲ್ಯಾಂಕ್ ಮೊಟಾಯ್ ಚಡ್ ಆಸ್ತಾ. (ದಾಕ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆಮ್ಚೆ ಚಡ್ತಾವ್ ಪಾದ್ರಿ ಭಾವ್ ಮೊಟಾಯೆಚ್ಯಾ ಸಮಸ್ಸ್ಯಾಂಚೆ ಆಸ್ತಾತ್).
ಖಾಣ್ ಉಣೆ ಖಾಯಾ:
ಕುಡಿಚಿ ಮೊಟಾಯ್ ಉಣಿ ಕರುಂಕ್ ಆನಿ ಜಡಾಯ್ ದೆಂವಂವ್ಕ್ ಖಾಣ್ ಉಣೆ ಸೆಂವ್ಕ್ ಧರ್ಚೆಂ ಪಯಿಲ್ಲೆಂ ಆನಿ ಗರ್ಜೆಚೆಂ ಮೇಟ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ. ಆಮಿ ಸೆವ್ಲ್ಲ್ಯಾ ಖಾಣಾಂತ್ ಆಸ್ಚೆ ಸಕ್ತೆಚೊ ಪ್ರಮಾಣ್ ಕ್ಯಾಲೋರಿಂತ್ ಮೆಜ್ತಾತ್. ಏಕ್ ಮ್ಹನಿಸ್ ಎಕಾ ದಿಸಾಂತ್ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಗರ್ಜೆಚ್ಯಾ ಪ್ರಾಸ್ 500 ಕ್ಯಾಲೋರಿ ಚಡ್ ಖಾಣ್ ಖಾಯ್ತ್ ತರ್ ಎಕಾ ಹಫ್ತ್ಯಾ ಭಿತರ್ ತಾಚಿ ಜಡಾಯ್ ಎಕಾ ಪೌಂಡಾ ತಿತ್ಲಿ ಚಡ್ತಾ ಮ್ಹಣ್ಜೆ ಎಕಾ ಮಯ್ನ್ಯಾಂತ್ ಚಾರ್ ಪೌಂಡ್ ತಿತ್ಲೊ ಚಡ್ ಜಡಾಯ್ ಆಪ್ಣಾಯ್ತಾ. ತಶೆಂಚ್ ಏಕ್ ಮ್ಹನಿಸ್ ಎಕಾ ದಿಸಾಕ್ ಗರ್ಜೆಪ್ರಾಸ್ 500 ಕ್ಯಾಲೊರಿ ತಿತ್ಲೆಂ ಸಕ್ತೆಚೆಂ ಖಾಣ್ ಉಣೆ ಖಾಯ್ತ್ ತರ್ ಹಫ್ತ್ಯಾಂತ್ ಎಕಾ ಪೌಂಡಾತಿತ್ಲಿ ಆನಿ ಧಾ ಹಪ್ತ್ಯಾಂನಿ ಧಾ ಪೌಂಡಾ ತಿತ್ಲಿ ಜಡಾಯ್ ಉಣಿ ಕರುಂಕ್ ಸಕ್ತಾ. ಪೂಣ್ ಹೆಂ ಲೇಕ್ ಬುಕಾಂನಿ ಬರಯಿಲ್ಲ್ಯಾ ತಿತ್ಲ್ಯಾ ಸಲೀಸಾಯೆನ್ ಕುಡಿಂತ್ ಜಾಯ್ನಾ. ಎಕ್ಚ್ ಪಾವ್ಟಿಂ ಕುಡಿಚಿ ಜಡಾಯ್ ಉಣಿ ಕರ್ಚೆ ಖಾತಿರ್ ಖಾಣ್ ಬಂಧ್ ಕರುಂಕ್ ಜಾಯ್ನಾ ಆನಿ ಕರ್ಚೆಂಯ್ ಸಾರ್ಕೆಂ ನ್ಹಂಯ್. ಕುಡಿಚಿ ಚಡ್ಲ್ಲಿ ಜಡಾಯ್ ಉಣಿ ಕರ್ಚೆಂ ಹಳ್ತಾನ್, ನಿಯಮಿತ್ ಥರಾನ್ ಕರಿಜೆ.
ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಖಾಣಾಂತ್ ತಾಂದುಳ್, ಗೋಂವ್ ತಸಲೆ ಪಿಟಾಳ್ ವಸ್ತ್ತುಂನಿ ಚಡ್ ಪ್ರಮಣಾಚೆರ್ ಆಸ್ಚೊ ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಶೀದಾ ಸಕತ್ ಜಾತಾ. ಹೆ ವಸ್ತು ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಲೊಕಾ ಮಧೆಂ ಸಕ್ತೆಚೆಂ ಪ್ರಮುಕ್ ಮೂಳ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ್ ಥರಾನ್ ಇತ್ಲ್ಯಾ ಕಾಮಾಕ್ ಇತೆಂಚ್ ಶಿತ್ ಜೇವ್ ವಾ ಇತ್ಲ್ಯ್ಲೊಚ್ ಚಪಾತ್ಯೊ ಖಾ ಮ್ಹಣ್ ಸಾಂಗೊಂಕ್ ಜಾಯ್ನಾ. ಕುಡಿಂತ್ ಜಡಾಯ್ ಚಡೊಂಕ್ ನಜೊ ಮ್ಹಣ್ ವಾ ಆಸ್ಲ್ಲಿ ಜಡಾಯ್ ಉಣಿ ಕರುಂಕ್ ಮನ್ ಆಸ್ಲ್ಲ್ಯಾಂನಿ ಶಿತ್, ಗೊಂವ್ ತಸಲೆ ವಸ್ತು ಹಳ್ತಾನ್ ಉಣೆ ಕರ್ಚೆಂ ಬರೆಂ.
ದಾಕ್ಲ್ಯಾಕ್ ಪಯಿಲ್ಲೆಂ ದನ್ಪರಾಂ ಜೆವ್ತನಾ ಥೊಡೆಂ ಥೊಡೆಂಚ್ ಶಿತ್ ಉಣೆ ಕರಿತ್ತ್ ಯೆವ್ಯೆತಾ. ಸಾಂಜೆರ್ ಪರತ್ ಜೆವ್ತಾ ಪರ್ಯಾಂತ್ ಕಾಮ್ ಕರುಂಕ್, ಭೊವೊಂಕ್ ವಾ ಆರಾಮ್ ಕರುಂಕ್ ಕಿತ್ಲೆಂ ಗರ್ಜ್ ತಿತ್ಲೆಂ ಮಾತ್ರ್ ಶಿತ್ ದನ್ಪರಾಂ ಜೆವ್ಲ್ಯಾರ್ ಬರೆಂ. ಸಾಮಾನ್ಯ್ ಜಾವ್ನ್ ಸಾಂಜ್ ಜಾಯಿತ್ತ್ ಯೆತನಾ ಭುಕ್ ಲಾಗ್ತಾ ವಾ ಹಾತ್-ಪಾಂಯ್ ಕಾಂಪೆÇಂಕ್ ಧರ್ತಾತ್ ತರ್ ಜೆವ್ಲ್ಲೆಂ ಗರ್ಜೆಪ್ರಾಸ್ ಉಣೆ ಜಾಲಾಂ ಮ್ಹಣ್ ಸಮ್ಜಯೆತ್ ಆನಿ ಶಿತಾಚೊ ಪ್ರಮಾಣ್ ಮಾತ್ಸೊ ಚಡಯ್ವೆತ್. ಶಿತಾಚ್ಯಾ ಬದ್ಲಾಕ್ ಉಂಡೊ, ಚಪಾತ್ಯೊ ಸೆವ್ತಾತ್ ತರ್ ತಾಕಾಯಿ ಹೆಂ ಲಾಗು ಜಾತಾ. (ಶಿತಾ ಬದ್ಲಾಕ್ ಚಪಾತ್ಯೊ ಖೆಲ್ಲ್ಯಾಂತ್ ಕಿತೆಂಯ್ ಫರಕ್ ನಾ)
ಖಾಣಾಂತ್ ರಾಂದಯ್ ಚಡ್ ಆಸ್ಚಿ ಬರಿ. ಚಡ್ ರಾಂದಯ್ ಖೆಲ್ಲ್ಯಾನ್ ಗರ್ಜ್ ಆಸ್ಚ್ಯಾ ಪಿಟಾಳ್ ಖಾಣಾಂಚೊ ಆನಿ ಸಾಕ್ರಿಚೊ ಅಂಶ್ ಉಣೊ ಪಾವ್ತಾ. ರಾಂದಯ್ ಖಂಯ್ಚೀಯ್ ಜಾಂವ್ ತಿ ಚಡ್ ಖಾಯ್ಜೆ ಆನಿ ಶಿತ್ ಆನಿ ಗೊಂವ್ ಉಣೊ ಕರಿಜೆ. ತರ್ಕಾರಿ ಸಕತ್ಯಿ ದಿತಾ ಆನಿ ರಾಂದಯ್ ವಾ ತರ್ಕಾರೆಂತ್ ಆಸ್ಚೊ ನಾರ್ಕುಟ್ ಭಾಗ್ (fiber) ಅನ್ಕಿಟೆಂತ್ ಖಾಣಾಚಿ ಚಲವ್ಣಿ ಸಾರ್ಕ್ಯಾ ಥರಾನ್ ಜಾಂವ್ಕ್ ಆನಿ ಉದ್ಕಾಡೆ ಭಾಂಧಿನಾಸ್ತಾಂ ವಚೊಂಕ್(constipation ನಿವಾರುಂಕ್) ಆಧಾರ್ ದಿತಾ. ಖಾಣಾಂತ್ ನಾರ್ಕುಟ್ ಭಾಗ್ ಚಡ್ ಆಸ್ಲ್ಲ್ಯಾಂ ಥಂಯ್ ಅನ್ಕಿಟೆಚೆಂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜಾಂವ್ಚೊ ಸಂದ್ರಾಪ್ ಉಣೊ ಮ್ಹಣ್ ಕಳಿತ್ ಆಸಾ. ಫಕತ್ ಕುಡಿಚಿ ಜಡಾಯ್ ಉಣಿ ಕರುಂಕ್ ಜಾಯ್ ಆಸ್ಲ್ಲ್ಯಾಂನಿ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಂಯ್ ಆಸ್ತಾಂ ಹೆರಾಂನಿಂಯ್ ಸಾಧ್ಯ್ ತಿತ್ಲಿ ಚಡ್ ತರ್ಕಾರಿ ಖಾಂವ್ಕ್ ಪ್ರೇತನ್ ಕೆಲ್ಲೆಂ ಬರೆಂ. ರಾಂದಾಯೆಚ್ಯಾ ಖಾಣಾ ವರ್ವಿಂ ಜಾಯಿತ್ತೆ ವಿಟಮಿನ್ಯಿ ಲಾಭ್ತಾತ್. ಕ್ಯಾರೆಟ್, ಬೀಟ್ರೂಟ್, ಅಲ್ಸಂಡೆ, ಬೆಂಡೆ, ಟೊಮೆಟೊ,ಮೊಗಿಂ, ದುದಿಂ ಇತ್ಯಾದಿ ಸರ್ವ್ ಥರಾಚ್ಯೊ ತರ್ಕಾರಿ, ಮೂಗ್, ಕುಳಿತ್, ಬೊಗ್ಡ್ಯಾ ತಸಲ್ಯೊ ದೋನ್-ದಾಳಿಂಚ್ಯೊ ವಸ್ತು, ಪಾಲಕ್ ಭಾಜಿ, ಮೆತಿಯಾ ಭಾಜಿ, ಪಾಚ್ವಿ ಭಾಜಿ ಅಸಲೆ ಪಾಲೊ ರಾಂದಾಯ್ಯಿ ಬರಿ. ರಾಂದಾಯ್ ಪರಿಂಚ್ ಸಾಧ್ಯ್ ಆಸ್ಲ್ಲೆ ಸಂದ್ರಪಾಂನಿ ಫಳ್ ವಸ್ತುಯ್ ಖಾವ್ಯೆತ್. ಕೆಳಿಂ ಸಂತ್ರಾಂ, ಆಣಸ್, ಆಂಬೆ ಅಸಲ್ಯೊ ವಸ್ತು ಶಿತ್-ಗೊಂವಾಂ ಬದ್ಲಾಕ್ ಬರೆ.
ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಖಾಣಾಂತ್ ಸರ್ವ್ ಥರಾಚ್ಯೊ ವಸ್ತು ಜೊಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣಾರ್ ಆಸ್ಚೆ ಪರಿಂ ಅಸಲಿ ಖಾಣಾಚಿ ರೀತ್ ಮಾಂಡುನ್ ಹಾಡಿಜೆ. ರಾಂದಯ್ ಚಡ್ ಖೆಲ್ಲ್ಯಾಂನಿ ಶಿತಾಚೊ ಪ್ರಮಾಣ್ ಉಣೊ ಕರಿಜೆ. ಚಾರ್ ಕುಲೆರಾಂ ಶಿತ್ ಜೆವ್ತೆಲ್ಯಾನ್ ದೋನ್ ಕುಲೆರಾಂ ಶಿತ್ ಉಣೆ ಕರ್ನ್ ತ್ಯಾ ಬದ್ಲಾಕ್ ದೇಡ್ ಕುಲೆರ್ ರಾಂದಯ್ ಚಡ್ ಖಾವ್ಯೆತ್. ಶಿತ್ ಸದಾಂಚೆ ಪರಿಂ ಜೇವ್ನ್ ಬೊಶಿಭೊರ್ ರಾಂದಯ್ ಖಾಂವ್ಚಿ ನ್ಹಂಯ್. ರಾಂದಯ್, ಫಳ್ ವಸ್ತು ಹೆರ್ ಖಾಣಾಚೊ ಪ್ರಮಾಣ್ ಉಣೊ ಕರ್ಚೆ ಖಾತಿರ್ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಸಮ್ಜೊನ್ ಘೆಂವ್ಚೆಂ. (ಅಸಲಿ ಖಾಣಾರೀತ್ ಜೆರಾಲ್ ಲೊಕಾಕ್ ಮಾತ್ರ್. ಡಯಾಬೇಟೀಸ್ ಆನಿ ಹೆರ್ ಸಮಸ್ಸೊ ಆಸ್ಲ್ಲ್ಯಾಂನಿ ತಾಂಚ್ಯಾ ವಯ್ಜಾಂನಿ ಫರ್ಮಾಯಿಲ್ಲೆಂ ಪೆÇೀತ್ ಕರ್ಚೆಂ.)
ಚರಬ್ ನಾಕಾ?
ಮೊಟಾಯ್ ಉಣಿ ಕರುಂಕ್ ಫಕತ್ ಚರಬ್ ಚಡ್ ಆಸ್ಲ್ಲೆಂ ಖಾಣ್ ಆಡಯ್ಲ್ಯಾರ್ ಜಾಲೆಂ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಚಿಂತಪ್ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಜಾಯಿತ್ತ್ಯಾ ಲೊಕಾಂ ಮಧೆಂ ಆಸಾ. ಪರಿಪೂರ್ಣ್ ಚರಬ್ ಆಡಯ್ಲ್ಯಾರ್ಯಿ ಆಮಿ ಖೆಲ್ಲೆಂ ಖಾಣ್ ಕುಡಿಂತ್ ಚರಬ್ ಜಾತಾ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್ ಮಾಸ್ ಮಾಸ್ಳೆ ತಸಲೆಂ ಖಾಣ್ ಸೊಡ್ಲ್ಲ್ಯಾಂತ್ ಮೊಟಾಯ್ ಯೇನಾ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಸಾರ್ಕೆಂ ನ್ಹಂಯ್.(ವ್ಹಯ್ ಜಾಲ್ಲೆಂ ತರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ ಆನಿ ಜೈನಾಂಚೆ ಮೊಟೆಚ್ ಜಾತೆ ನಾಂತ್).
ಮೊಟಾಯ್ ಆಡಾಂವ್ಕ್ ಜಾಯ್ ಆಸ್ಲ್ಲ್ಯಾಂನಿ ಮಾಸ್ ಆನಿ ಹೆರ್ ಚರ್ಬೆಚೆಂ ಖಾಣ್ ಉಣೆ ಕರಿಜೆ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಸಾರ್ಕೆಂ.ಮಾಸ್ ಆನಿ ಮಾಸಾ ಥಾವ್ನ್ ತಯಾರ್ ಕೆಲ್ಲೆ ಖಾಣ್ವಸ್ತು ಫಕತ್ ರುಚಿಕ್ ಪುರ್ತೆ ಥೊಡೆ ಸೆವ್ಯೆತ್ ಶಿವಾಯ್ ಭುಕೆ ಖಾತಿರ್ ನ್ಹಂಯ್! ಮಾಸಾಂ ಪಯ್ಕಿಂಯ್ ದುಕ್ರಾಚೆಂ, ಬೊಕ್ರ್ಯಾಚೆಂ ಆನಿ ಗೊರ್ವಾಂಚೆಂ ಮಾಸ್ ಚಡ್ ಸೆವಿನಾಯೆ. ಕುಂಕ್ಡಾಚೆಂ ಮಾಸ್ ಉರ್ಲ್ಲ್ಯಾ ಮಾಸಾಂ ಪ್ರಾಸ್ ಬರೆಂ ಫುಣ್ ಕೆದ್ನಾಂಯ್ ಮೀತ್ ಸಾಂಬಾಳಿಜೆ. ಅಪ್ರೂಪ್ ಖಾತೆಲ್ಯಾಂಕ್ ಬಾಧಕ್ ನಾ ಫುಣ್ ಸದಾಂ ಮಾಸ್ ಖಾತೆಲ್ಯಾಂನಿ ಖಾಂವ್ಚ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣಾ ವಿಶಿಂ ಕಿತ್ಲಿ ಚತ್ರಾಯ್ ಘೆತ್ಲ್ಯಾರ್ಯಿ ಪಾವನಾ.
ಜೆರಾಲ್ ಥರಾನ್ ಕುಡಿಕ್ ಜಾಯ್ ಆಸ್ಚೆ ಚರ್ಬೆಚೊ ಪ್ರಮಾಣ್ ರಾಂದಯ್ ಆನಿ ಹೆರ್ ಖಾಣ್ ತಯಾರ್ ಕರ್ತನಾ ವಾಪಾರ್ಚ್ಯಾ ತೆಲಾಂತ್ ಆಸ್ತಾ. ನಾರ್ಲಾಚ್ಯಾ ವಾ ಪಾಮೋಲಿನ್ ತೆಲಾ ಪ್ರಾಸ್ ಭುಂಯ್ ಚಣ್ಯಾಚೆಂ ವಾ ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಫುಲಾಂಚೆಂ ತೇಲ್ ಭಲಾಯ್ಕೆಕ್ ಬರೆಂ ಮ್ಹಳ್ಳೊ ವಾದ್ ಆಸಾ, ಖಂಯ್ಚೆಂಯ್ ಜಾಂವ್ ತೇಲ್ ಕಿತ್ಲೆಂ ಉಣೆಂ ಕರುಂಕ್ ಜಾತಾ ತಿತ್ಲೆಂ ಬರೆಂ. ರಾಂದ್ಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಳಿ, ಭಾಜ್ಲ್ಲೆ ಮಾಸ್ಳೆ ಪ್ರಾಸ್ ಬರಿ.
ರಾಂದಾಯೆಕ್, ಕಡ್ಯೆಕ್ ನಾರ್ಲ್ ವಾಪಾರ್ಚಿ ಸವಯ್ ಆಮ್ಚಿ. ಮೊಟಾಯ್ ಉಣಿ ಕರುಂಕ್ ಜಾಯ್ ಆಸ್ಲ್ಲ್ಯಾಂನಿ ರಾಂದಾಯೆಕ್ ಚಡ್ ನಾರ್ಲ್ ವಾಪಾರ್ಚೊ ನ್ಹಯ್ ಆನಿ ಕಡಿಯ್ ಉಣಿ ಘೆಂವ್ಚಿ ಬರೆಂ.
ಶೀದಾ ತೂಪ್, ಲೊಣಿ, ಚೀಸ್ ತಸಲೆ ವಸ್ತು ಆಡಾಯಿಲ್ಲೆಂ ಬರೆಂ. ಚಾ- ಕಾಫ್ಯೆಂತ್ ದುಧಾಚೊ ಪ್ರಮಾಣ್ ಆಸ್ತಾ ಚಡಿತ್ ದೂಧ್ ಗರ್ಜ್ ನಾ. ಧಂಯ್, ದೂಧ್ ಸೆವ್ತಾತ್ ತರ್ ಹೆರ್ ಖಾಣ್ ಉಣೆಂ ಕರಿಜೆ.
ಹೆಂ ಉಡಾಸಾಂತ್ ಆಸೊಂದಿ:
• ವಯ್ಲೆ ಗಜಾಲಿ ವಾಚುನ್ ಹೆಂ ಸಾಧ್ಯ್ ನಾ ಮ್ಹಣ್ ಚಿಂತಿನಾಕಾತ್. ಮನ್ ಕೆಲ್ಯಾರ್ ಹೆಂ ಸಾಧ್ಯ್ ಆಸಾ. ಅಸಲಿ ಏಕ್ ಭಲಾಯ್ಕೆ ಭರಿತ್ ಆನಿ ಮಿತಿನ್ ಖಾಂವ್ಚಿ ಸವಯ್ ಕುಟ್ಮಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಸರ್ವಾಂಕ್ ಬರಿ. ತ್ಯಾ ವರ್ವಿಂ ಮೊಟಾಯ್ ಆಡಾಯ್ವೆತ್. ಏಕ್ ಪಾವ್ಟಿಂ ಕುಡಿಕ್ ಆಯಿಲ್ಲಿ ಮೊಟಾಯ್ ಉಣಿ ಕರುಂಕ್ ವಿಶೇಸ್ ತ್ರಾಸ್ ಫುಣ್ ತಿ ಯೇನಾಶೆಂ ಆಡಾಂವ್ಕ್ ಸಲೀಸ್.
• ಹರ್ಯೆಕ್ ಪಾವ್ಟಿಂ ಇತ್ಲೆಂ ಶಿತ್ ಜೆವಿಜೆ ವಾ ಇತ್ಲೆ ಚಪಾತ್ಯೊ ಖಾಯ್ಜೆ ಮ್ಹಣ್ ನಿಯಮ್ ನಾಕಾ. ಶಿತ್ ಚಪಾತೆ ಉಣೆ ಕರ್ನ್ ತ್ಯಾ ಬದ್ಲಾಕ್ ರಾಂದಯ್, ಫಳ್ ವಸ್ತು ಖಾವ್ಯೆತಾ. ನಿಮಾಣೆ ಆಮ್ಚೆ ಕುಡಿಕ್ ನಿರ್ದಿಶ್ಟ್ ಸಕತ್ ಗರ್ಜ್. ತಿ ಕಸಲ್ಯಾಯ್ ಥರಾನ್ ಯೆವ್ಯೆತಾ. ಹೆಂಚ್ ನಿಯಮ್ ಮಾಸ್-ಮಾಸ್ಳೆಕ್ಯಿ ಲಾಗು ಜಾತಾ. ಮಾಸ್ ಖಾಂವ್ಕ್ ಆಸಾ ತರ್ ಶಿತ್ ಉಣೆಂ ಕರ್.
• ಖಾಣ್ ಜೆವಣ್ ನಿಯಮಿತ್ ಆನಿ ಶಿಸ್ತೆಚೆಂ ಜಾಂವ್. ಹರ್ ಪಾವ್ಟಿಂ ಜೆವ್ತನಾ ವಾ ಖಂಯ್ಚಿಯ್ ವಸ್ತ್ ಸೆವ್ತನಾ ತಿ ತುಕಾ ಕಿತ್ಲಿ ಗರ್ಜ್ ತೆಂ ಚಿಂತುನ್ ಪಳೆ, ರುಚಿಚೆಂ ಖಾಣ್-ಪಕ್ವಾನ್ ಮ್ಹಣ್ ಚಡ್ ಖಾಯ್ನಕಾ ಆನಿ ಚಡ್ ಖೆಲಾಂಯ್ ತರ್ ಉಪ್ರಾಂತ್ಲೆಂ ಜೆವಾಣ್ ಸೊಡುಂಕ್ ವಿಸ್ರನಾಕಾ.
( - ಡಾ|ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಲ್. ನಜ್ರೆತ್, ಫೆಬ್ರೆರ್ 2016)
